Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem. Otwarte w 1889 roku

RZEŹBA DZISIAJ IV: ANTY-POMNIK: NIETRADYCYJNE FORMY UPAMIĘTNIANIA

Rzeźba dzisiaj IV: Anty-pomnik: nietradycyjne formy upamiętniania

Międzynarodowa konferencja organizowana przez Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku

14–16 listopada 2019

Program konferencji

Konferencja jest kontynuacją cyklu zatytułowanego „Rzeźba dzisiaj” rozpoczętego w 2016 roku. Do tej pory odbyły się 3 edycje poświęcone kolejno: pojęciu rzeźby współczesnej, rzeźbie w przestrzeni publicznej, sztuce w krajobrazie i parkom rzeźby. Kolejną konferencję postanowiliśmy poświęcić pomnikom i anty-pomnikom. Kuratorkami konferencji są Eulalia Domanowska, dyrektor Centrum Rzeźby Polskiej i Marta Smolińska, profesor Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu, współtworzące program orońskich konferencji od pierwszej edycji cyklu „Rzeźba dzisiaj”.

Robert Musil pisał: „W przypadku pomników tym, co najbardziej rzuca się w oczy jest to, że się ich nie zauważa. Nie ma na świecie niczego, co byłoby tak niewidoczne jak pomniki […]”. James E. Young, twórca pojęcia anty-pomnika, uważa, że tradycyjne pomniki nie przypominają o upamiętnianych wydarzeniach, a wręcz przeciwnie – niwelują pod postacią uprzedmiotowionego mitu i prostych objaśnień głębokie rozumienie historii. Pomniki odciążają zatem pamięć, stając się obiektem przeniesienia odpowiedzialności, stanowiąc nie tyle formę pobudzającą do pracy pamięci, co prowadzącą do jej zaniechania i w rezultacie – do zapomnienia. Od połowy lat 80. rozwija się forma krytycznego pomnika, której jednym z czołowych przedstawicieli i zarazem teoretyków jest Jochen Gerz. To w odniesieniu do analizy jego dzieła James E. Young zaproponował termin anty-pomnik. Anty-pomnik często operuje niewidzialnością, przestrzenią negatywową, bywa nomadyczny i procesualny, zapraszając odbiorców do interakcji.

W Polsce anty-pomniki wciąż są rzadkością. Nieustająco cierpimy na statuomanię i hołubimy tradycyjne formy pomnikowe. Celem kolejnej edycji konferencji „Rzeźba dzisiaj IV: Anty-pomnik: nietradycyjne formy upamiętniania” w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku nie jest jednak ubolewanie nad tym, jak wiele złych pomników w Polsce powstało i wciąż powstaje, lecz przeanalizowanie najciekawszych anty-pomników z całego świata i próba wskazania innych wzorców niż tradycyjne, figuratywne i pełne patosu.

Zostaną postawione m.in. następujące pytania:

Jakie formy upamiętniania są adekwatne do współczesnej mentalności odbiorców, żyjących w epoce postmedialnej, zdominowanej przez rzeczywistość wirtualną?

Jakie anty-pomniki są zdolne upamiętniać wybrane wydarzenia w czasach kryzysów i migracji?

Czy anty-pomnik może funkcjonować w przestrzeni wirtualnej?

Jakie wydarzenia najczęściej podlegają upamiętnianiu przez anty-pomniki?

Czy od czasów pierwszych dzieł Jochena Gerza ustalił się już kanon anty-pomników?

Jakie artystki i artyści są dziś najwybitniejszymi twórcami anty-pomników?

W jaki sposób anty-pomnik staje się procesualny i interaktywny?

Anty-pomniki a kontekst polityczno-historyczny?

Jaką rolę anty-pomnik przypisuje odbiorcom?

Definicje i różne rodzaje anty-pomników.

Moderacja, wprowadzenie i podsumowanie – prof. UAP dr hab. Marta Smolińska

Sekcja teoretyczna

Dr Justyna Balisz-Schmelz, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego: Teorie medializacji pamięci a anty-pomnik

Dr Patrycja Cembrzyńska, niezależna badaczka, krytyk sztuki

Ágnes Erőss, Geosciences Doctorate School na Wydziale Nauk Uniwersytetu Eötvös Loránd w Budapeszcie

dr Agnieszka Kłos, Katedra Mediacji Sztuki , Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu: Przestrzenie pamięci terenu po byłym obozie Birkenau

Wojciech Kozłowski, Galeria BWA w Zielonej Górze

dr hab. Katarzyna Krzykawska, Katedra Sztuki Krajobrazu, SGGW w Warszawie

Alejandro Martin Naranjo, ESPRONCEDA – Center for Art & Culture, Barcelona

Dr Siri Peyer, Lucerne School of Art and Design, Szwajcaria: formy upamiętniania na terenie Szwajcarii

Paulina Pukyte, artystka, autorka tekstów, kuratorka, Londyn–Wilno

Asa Sigurjónsdóttir, Muzeum Sztuki w Reykyaviku, Uniwersytet Islandii:Anty-pomniki i inne formy upamiętniania na IslandiiDr Miško Šuvaković, Uniwersytet Sztuki w Belgradzie: Anty-pomniki w byłej Jugosławii

dr hab. Wojciech Szymański, Instytut Historii Sztuki UW w Warszawie: Dlaczego w Polsce mamy tak wiele złych pomników mimo projektów nietradycyjnych proponowanych już w latach 50. XX wieku m.in. przez Oskara Hansena i Alinę Szapocznikow?

Dr hab. Corinna Tomberger, Freie Universität Berlin: Anty-pomnik w świetle kultury pamięci oraz kwestii płci

Dr Martin Zebracki, Uniwersytet w Leeds: Queer Monuments

Agnieszka Sural, kuratorka: Rafał Bujnowski Pomnik neurtyków. Kałuża Oskara

Sekcja twórców anty-pomników:

Zhanna Kadyrova, artystka, Ukraina

Anne Peschken i Marek Pisarsky (duet Urban Art z Berlina i Myśliborza) – twórcy „Wędrującej Boi”, nomadycznego, mobilnego anty-pomnika, http://www.urbanart-berlin.de/arbeiten,pl/wanderboje,pl.html

Taave Talvi, Dziekan Wydziału Instalacji i Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Tallinie, Estonia: problem pomników w Estonii i przykłady własnej twórczości

Monika Weiss, artystka, Nowy Jork, profesor nadzwyczajny w Sam Fox School of Design and Visual Arts

Panel

Julita Dembowska, kuratorka Galerii Władysława Hasiora. Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem

Andrzej Paruzel, artysta, twórca m.in. Projektu Koluszki oraz Biura Przewodników po Sztuce i Kulturze

Paweł Sosnowski, Galeria Propaganda: pomniki i anty-pomniki

Agnieszka Tarasiuk, kuratorka Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w Królikarni. Oddział Muzeum Narodowego w Warszawie: pomniki w Europie Środkowo-Wschodniej

Dr Katarzyna Trzeciak, Katedra Krytyki Współczesnej, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Prof. dr. hab. Marek Wasilewski, Wydział Komunikacji Multimedialnej Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu: Pomnikoterapia Krzysztofa Wodiczki

 

Font Resize