Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem. Otwarte w 1889 roku

WYSTAWA CZASOWA – GÓRY ZNACZEŃ ZYGMUNTA JANUSZEWSKIEGO

Wystawa czynna do 22 lipca 2018 roku

 

Galeria Władysława Hasiora

ul. Jagiellońska 18b

 

Wystawa jest organizowana we współpracy z Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie oraz Fundacją Illustro im. Zygmunta Januszewskiego.

Zygmunt Januszewski urodził się 17 lutego 1956 w Warszawie. Ukończył w 1975 Liceum im. Stefana Batorego, składając jako dodatkową pracę maturalną zatytułowaną „Znaczenie surrealizmu w dziejach sztuki polskiej”, na której obronie obecni byli m. in. Erna Rosenstein i Alfred Lenica. W latach 1976-1981 studiował na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w pracowniach prof. Janusza Przybylskiego, prof. Haliny Chrostowskiej i prof. Janusza Stannego, pod kierunkiem tego ostatniego w Pracowni Ilustracji obronił dyplom, którego przedmiotem były ilustracje do Stu lat samotności G. G. Marqueza (wyróżnienie i prezentacja w „Zachęcie”). Pod kierunkiem prof. Przemysława Trzeciaka napisał pracę „System”, będącą myślową strukturą całej przyszłej twórczości. W latach 1978-1981 rysował i projektował dla wydawnictw niezależnego obiegu oraz czasopism w Polsce, w których pod pozorem „branżowych” specjalizacji („Przegląd Techniczny”, „Przegląd Wędkarski”) przemycane były rysunki krytyczno-metaforyczne ośmieszające system i aparat władzy. Pobyty studyjne w Wenecji i Lizbonie pozwoliły na nawiązanie kontaktów i przyjaźni, które z czasem stały się warunkiem przetrwania. W styczniu 1982 roku, w stanie wojennym artysta został zaatakowany i celowo potrącony przez samochód z numerami rejestracyjnymi milicji (sprawcy nigdy nie znaleziono), zagrożony kalectwem, uratowany przez wybitnych chirurgów w Szpitalu na Solcu, gdzie spędził kilka miesięcy, działalność artystyczną kontynuował potem w Niemczech. W 1983 roku na zaproszenie Stowarzyszenia Artystów Niemieckich został członkiem BBK Ostwestfalen. Od tego czasu wystawiał prace w Republice Federalnej Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Francji, USA, Wielkiej Brytanii. W 1989 roku jako najmłodszy artysta w historii i jedyny Polak miał monograficzną wystawę w Wilhelm-Busch-Museum w Hanowerze. W latach 1983-2013 pokazał prace na ponad 130 wystawach indywidulanych, projektował plakaty dla Opery w Bielefeld, Schauspiel w Bonn (do 1991 stolicy RFN), Teatru i Uniwersytetu w St. Gallen. Stale współpracował z czasopismami m.in. : „Die Zeit”, „Südeutsche Zeitung”, „Die Welt”, „Neue Zürcher Zeitung”, „Der Standard”, „Die Presse”, „Wiener Journal”, morgen”, „Neue Westfälische”, „The Guardian” gdzie drukował rysunki i projektował formy graficzne publikacji. Zilustrował ponad 70 książek dla wydawnictw niemieckojęzycznych. Od 1987 współpracował w Hamburgu z Magazynem Polsko-Niemieckim „Dialog”, od 1989 roku pracował dla „Gazety Wyborczej” w Warszawie, od tego czasu publikował także regularnie rysunki w „Polityce”, „Rzeczypospolitej”, „Wprost”. Od 1989 mieszkał wraz z rodziną w Warszawie i Zębie na Podhalu, od 2002 w Zakopanem, z którym związany był zarówno twórczością (Rysunki górskie), jak i projektami dla Muzeum Tatrzańskiego. Od 2000 roku profesor Internationale Sommerakademie für Bildende Kunst w Salzburgu (słynnej akademii założonej przez Oskara Kokoschke), w 2002 roku powrócił także do rodzimej uczelni w Warszawie, gdzie przejął prowadzenie Pracowni Ilustracji po swoim mistrzu i przyjacielu – profesorze Januszu Stannym. Wraz z grupą współpracowników i studentów realizował rozbudowany program ilustracji jako aktywnej, korzystającej z fantazji i wyobraźni formy obrazu zjednoczonego z „niepokorną” typografią. Otrzymał wiele nagród i wyróżnień: m. in. Nagrodę na Satyrykonie w Legnicy w 1981 roku, z którym związał się trwale projektując logo dla odbywającego się corocznie festiwalu. W 1987 roku otrzymał Nagrodę Stypendium Pierścienia Cesarskiego w Goslar, w 1990 nagrodę za najpiękniejszą książkę roku przyznawaną przez Fundację Książki we Frankfurcie n. Menem (Die schoensten deustchen Bucher, Stiftung Buchkunst, Frankfurt a.M.) za książkę Die Rote Spur (wydawnictwo Apfelstedt+Hornung), w 1996 roku nagrodę „Printer of the Year”w Edinburghu za autorską książkę Jeder ist ein Künstler. Zygmunt Januszewski. Kombinations-Kunst, (Quensen Verlag, Hannover) w 2003 roku Victoria and Albert Museum Illustration Award za okładki dla czasopisma “The Guardian” w Londynie, w 2004 roku – The Society of Publication Design in New York Award oraz Olaf Gulbransson Preis, nagrodę przyznawaną przez Stowarzyszenie Olafa Gulbranssona w Tegernsee w Bawarii. Wyróżniany także w czasie konkursów za Najopiękniejszą Książkę Roku przez PTWK w Warszawie, m. in. za autorską książkę Wierszografia.

Działalność artystyczną i dydaktyczną przerwała ciężka choroba nowotworowa, z którą Zygmunt Januszewski walczył do ostatniej chwili rysując, projektując i ucząc. Zmarł w nocy 12 września 2013 roku w swoim domu w Latchorzewie pod Warszawą. Przekazał swój dorobek i wiedzę, z nadzieją na kontynuację pełnej znaczeń ścieżki – synowi – Maciejowi Januszewskiemu.

 

Galeria Władysława Hasiora

Jest autorską galerią prac artysty. Władysław Hasior urodził się w 1928 r. w Nowym Sączu, a w roku 1952 ukończył naukę w zakopiańskim Państwowym Liceum Technik Plastycznych, gdzie uczył się pod kierunkiem wybitnego nauczyciela i artysty, Antoniego Kenara. Studia w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie u prof. Mariana Wnuka zakończył uzyskaniem dyplomu w roku 1958, a rok później znalazł się w pracowni Ossipa Zadkine’a w Paryżu. Wcześniej związał się z zakopiańskim Państwowym Liceum Technik Plastycznych i przez wiele lat był nauczycielem kolejnych pokoleń uczniów tej szkoły.

Od 1959 r. uczestniczył we wszystkich wystawach okręgowych plastyków zakopiańskich oraz akcjach zespołu plastyków zgrupowanych przy Państwowym Liceum Technik Plastycznych im. Antoniego Kenara. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych Władysław Hasior wystawiał swoje prace na licznych wystawach krajowych i zagranicznych. Wiele podróżował; odwiedził Szwecję, Norwegię, Danię, Belgię, Holandię, Francję, Włochy, Austrię, NRF, Urugwaj, Argentynę. W Zakopanem, przez wiele lat brał czynny udział w organizowaniu imprez poświęconych sztuce – Lutowych Salonów Grafiki, Marcowych Salonów Malarstwa, Przeglądów Filmów o Sztuce. Jest również autorem oryginalnych pomników i rzeźb plenerowych. W ich konstrukcji ważną rolę odgrywają ogień, woda, dźwięk. W Szwecji w 1972 zrealizował rzeźbę Rydwan Skandynawski. Artysta miał również na swoim koncie współpracę z teatrem jako scenograf.

Prace Władysława Hasiora znajdują się w muzeach krajowych w Krakowie, Warszawie, Łodzi, Poznaniu, Szczecinie, Wrocławiu, Bydgoszczy, Lublinie, Nowym Sączu, Zakopanem oraz w muzeach zagranicznych: w Helsinkach, Paryżu, Sztokholmie, Oslo, Sao Paulo, Rzymie, Mediolanie, Edynburgu, Bochun, Duisburgu, Amsterdamie, a także w bardzo licznych zbiorach prywatnych.

Jego prace w grudniu 1984 roku zostały przeniesione z małej pracowni artysty do galerii przy ul. Jagiellońskiej. Galeria powstała w dawnej leżakowni sanatorium „Warszawianka”, wybudowanej w roku 1935 według projektu Wacława Nowakowskiego. Drewniana leżakownia miała dwie kondygnacje, od południa przeszklone. Dzięki adaptacji powstały wielopoziomowe wnętrza, spełniające funkcję sal wystawowych, często sali koncertowej oraz mieszkania i pracowni artysty. Działalność Galerii zainaugurowano w lutym 1985 roku.

W Galerii Władysława Hasiora znalazły swoje miejsce sławne sztandary, kompozycje przestrzenne, rzeźby, których tworzywem są różnorakie materiały, zwyczajne przedmioty, często rupiecie, które w rękach artysty nabierają nowych znaczeń. Opatrzone metaforycznymi, dowcipnymi, przekornymi tytułami skłaniają do zastanowienia nad światem współczesnym i sztuką.

„Hasior to krewny późnośredniowiecznych plastyków-poetów – pisał o artyście historyk sztuki, Marek Rostworowski – ewokujących piękny i potworny świat łączący rzeczywistość z metaforą i zaświatem, mający oczarować człowieka nękanego rzeczywistością i tęskniącego za jej przekroczeniem – epoka Hieronima Boscha, Bruegla, czarownic czy hiszpańskich lubowników męczeństw. […] Żadna rzecz nie jest u niego tym, czym jest, ale tym, czym może ją widzieć niekontrolowana wyobraźnia. To jest bajka jeszcze i dlatego, że w zdaniach Hasiora wyrazy znaczą co innego niż każdy z osobna”.

„Dzieła Władysława Hasiora są uniwersalne. Są także bardzo polskie. Związane z Podhalem – z jego kulturą, wiarą, historią, przyrodą, z tym, co decyduje o pracy, określa rytm życia, co należy do tradycji i współczesności tego terenu – mają znaczenie powszechne. Nie jest ono elementem dodatkowym, występującym obok innych, lokalnych wartości. Przeciwnie. Wszystko, co Hasior robi, zawiera cechy ogólne”. Zacytowane tutaj słowa Mariusza Hermansdorfera ze wstępu do katalogu wystawy artysty wydają się trafną syntezą jego twórczości. Władysław Hasior zmarł w Zakopanem 14 lipca 1999 roku. Galeria za życia artysty była miejscem prowadzonych przez niego spotkań ze sztuką. W części przeznaczonej na wystawy czasowe stale byli obecni współcześni artyści – malarze, rzeźbiarze, fotograficy, prezentujący swoje prace.

Czytaj więcej
Font Resize