Zapowiedź wystawy „Blisko ludzi. Bronisław Piłsudski i początki etnografii w Zakopanem”
Bronisław Piłsudski urodził się w 1866 r. na Wileńszczyźnie. Podczas studiów prawniczych w Petersburgu został pojmany za przygotowywanie spisku na życie cara Aleksandra III i zesłany na Sachalin na 15 lat katorgi. Tam poznał język, życie codzienne oraz folklor mieszkańców wyspy i stał się ich najlepszym znawcą. Po powrocie do kraju zainteresował się mieszkańcami Podtatrza. W 1911 r. przyjechał do Zakopanego z zamiarem prowadzenia badań, założył przy Towarzystwie Tatrzańskim Sekcję Ludoznawczą i związał jej działalność z Muzeum Tatrzańskim. Prowadził badania, próbował zainteresować miejscową społeczność kolekcjonerstwem ludoznawczym i dokumentowaniem miejscowej kultury, angażował się w wydanie „Rocznika Podhalańskiego” – czasopisma publikującego wyniki badań nad przeszłością i teraźniejszością regionu, projektował przyszłość działu etnografii.
Wystawa zorganizowana w 160. rocznicę urodzin wybitnego etnografa przypomina tę mało znaną działalność badawczą i muzealną prowadzoną w latach 1911–1914 pod Tatrami.
Głównym elementem prezentacji jest kolekcja etnograficzna zebrana przez Piłsudskiego, po raz pierwszy pokazana w całości, a także wybrane przedmioty zgromadzone przez jego współpracowników. W zbiorze tym, jak w soczewce skupiają się idee towarzyszące jego pracy: wspólne działanie, by ratować to, co bezpowrotnie ginie, bliskie poznanie i zrozumienie ludzi, dokumentowanie życia przeszłego i teraźniejszego we wszelkich jego przejawach. Zbiór etnograficznych artefaktów zaaranżowano z uwzględnieniem wskazówek Bronisława Piłsudskiego, autora pracy Zasady i sposoby organizacji działu ludoznawczego, uważanej za pierwszy podręcznik polskiej muzeologii, zwracając tym samym uwagę na jego warsztat muzealny, doświadczenie, a nawet wizjonerstwo. Tłem dla etnograficznych okazów są fotografie z końca XIX wieku i pierwszych dekad wieku XX obrazujące ich kulturowy kontekst.
Wystawę będzie można oglądać od 7 listopada 2026 r. do 16 maja 2027 r. w Gmachu Głównym Muzeum Tatrzańskiego, ul. Krupówki 10.
Fot. 1: B. Piłsudski z T. Korniłowiczem, 1911-1914, fot. NN., zbiory Archiwum Narodowego w Krakowie
Fot. 2: Konik – ozdoba chomąta, Podczerwone, zebrała Bronisława Giżycka, 1912-1913, zbiory Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, fot. Światosław Lenartowicz
Fot. 3: Lalka, Witów, dar Marii Zychówny, 1912, zbiory Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, fot. Światosław Lenartowicz
Fot. 4: Łyżnik, Ciche, zebrał Bronisław Piłsudski, 1913, zbiory Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, fot. Światosław Lenartowicz
