BLISKO LUDZI. BRONISŁAW PIŁSUDSKI I POCZĄTKI ETNOGRAFII W ZAKOPANEM

Blisko ludzi. Bronisław Piłsudski i początki etnografii w Zakopanem

Bronisław Piłsudski urodził się w 1866 r. na Wileńszczyźnie. Podczas studiów prawniczych w Petersburgu został pojmany za przygotowywanie spisku na życie cara Aleksandra III i zesłany na Sachalin na 15 lat katorgi. Tam poznał język, życie codzienne oraz folklor mieszkańców wyspy i stał się ich najlepszym znawcą. Po powrocie do kraju zainteresował się mieszkańcami Podtatrza. W 1911 r. przyjechał  do Zakopanego z zamiarem prowadzenia badań, założył przy Towarzystwie Tatrzańskim Sekcję Ludoznawczą i  związał jej działalność z Muzeum Tatrzańskim. Prowadził badania, próbował zainteresować miejscową społeczność kolekcjonerstwem ludoznawczym i dokumentowaniem miejscowej kultury, angażował się w wydanie „Rocznika Podhalańskiego” – czasopisma publikującego wyniki badań nad przeszłością i teraźniejszością regionu,  projektował przyszłość działu etnografii.

Wystawa zorganizowana w 160. rocznicę urodzin wybitnego etnografa przypomina tę mało znaną działalność badawczą i muzealną prowadzoną w latach 1911–1914 pod Tatrami. Głównym elementem prezentacji jest kolekcja etnograficzna zebrana przez Piłsudskiego, po raz pierwszy pokazana w całości, a także wybrane przedmioty zgromadzone przez jego współpracowników. W zbiorze tym, jak w soczewce skupiają się idee towarzyszące jego pracy: wspólne działanie, by ratować to, co bezpowrotnie ginie, bliskie poznanie i zrozumienie ludzi, dokumentowanie życia przeszłego i teraźniejszego we wszelkich jego przejawach. Zbiór etnograficznych artefaktów zaaranżowano z uwzględnieniem wskazówek Bronisława Piłsudskiego, autora pracy Zasady i sposoby organizacji działu ludoznawczego, uważanej za pierwszy podręcznik polskiej muzeologii, zwracając tym samym uwagę na jego warsztat muzealny, doświadczenie, a nawet wizjonerstwo. Tłem dla etnograficznych okazów są fotografie z końca XIX w. i pierwszych dekad wieku XX obrazujące ich kulturowy kontekst.

 

Kurator: Anna Kozak

PATRONAT HONOROWY: Ambasada Japonii w Polsce, Burmistrz Miasta Zakopane, Narodowy Instytut Muzeów

PATRONAT MEDIALNY: Radio 357, Tygodnik Podhalański, 24tp.pl

 

Wystawę można oglądać od 7 listopada 2026 r. do 16 maja 2027 r. w Gmachu Głównym Muzeum Tatrzańskiego, ul. Krupówki 10.