Kim był Bronisław Piłsudski
Bronisław Piotr Piłsudski urodził się 2 listopada 1866 roku w Zułowie na Wileńszczyźnie. Był synem Józefa Wincentego Piłsudskiego i Marii z Billewiczów. Miał jedenaścioro rodzeństwa. W 1876 rodzina Piłsudskich przeniosła się na stałe do Wilna. Bronisław podjął naukę w I Gimnazjum, gdzie wraz z bratem Józefem współorganizował koło samokształceniowe „Spójnia”. Maturę zdał w Petersburgu w 1886 roku i tam rozpoczął studia prawnicze. Na pierwszym roku znalazł się w grupie spiskowców przygotowujących zamach na życie cara Aleksandra III. 14 marca 1887 roku został pojmany i osądzony. Otrzymał wyrok śmierci zamieniony na 15 lat katorgi na Sachalinie.
W miejscu zesłania pracował przy wyrębie lasu, jako cieśla przy budowie cerkwi, wreszcie w kancelarii więziennej. Uczył też miejscowe dzieci i prowadził obserwacje meteorologiczne. Obcowanie z rdzenną ludnością Sachalinu przekształciło się w stałe zainteresowanie ich kulturą. Poznał język Niwchów i rozpoczął badania nad ich folklorem.
Dzięki amnestii uzyskał złagodzenie wyroku do dziesięciu lat. W 1899 roku opuścił Sachalin i podjął pracę we Władywostoku, w Muzeum Towarzystwa Badania Kraju Amurskiego.
W 1902 roku przeniósł się z powrotem na Sachalin, gdzie do 1905 roku prowadził badania nad Ajnami. Poznał ich język i obyczaje. Nie tylko zbierał materiał folklorystyczny i językowy, ale także fotografował. Był pionierem w nagrywaniu tekstów i pieśni na wałki fonograficzne. Okres pobytu na Sachalinie zaowocował bogatym materiałem naukowym i rozprawami na temat Ajnów Goldów, Giliaków i Oroczonów, a Bronisław Piłsudski stał się najlepszym znawcą kultury tych ludów.
W 1906 roku Bronisław Piłsudski powrócił do kraju i osiadł w Galicji. Mieszkał z przerwami w Zakopanem, Krakowie, Lwowie i krótko w Limanowej. W międzyczasie odbywał podróże do Francji, Anglii, Szwajcarii, Czech i Belgii. Ich celem było między innymi pogłębianie wiedzy muzeologicznej, a także studia etnologiczne.
W latach 1906-1908 przyjeżdżał do Zakopanego głównie w celach wypoczynkowych i zdrowotnych. Mieszkał wówczas w pensjonacie Hygea przy ulicy Krupówki. Jesienią 1906 roku zwiedził Muzeum Tatrzańskie, które wówczas mieściło się w drewnianym budynku przy ulicy Chałubińskiego. Pięć lat później związał swą działalność z tą właśnie placówką.
W latach 1911-1914 pobyty Piłsudskiego pod Giewontem miały już charakter głównie naukowy. W tym okresie mieszkał w Szkole Pracy Domowej Kobiet w Kuźnicach, a następnie w willi Korniłowiczówka na Bystrem.
W 1911 roku, pod wpływem kontaktów ze Stanisławem Witkiewiczem, swym dalekim krewnym, a także sugestii ze strony profesorów Akademii Umiejętności w Krakowie rozpoczął badania na Podtatrzu. W tym celu założył przy Towarzystwie Tatrzańskim Sekcję Ludoznawczą, której członkowie mieli dokumentować miejscową kulturę i zbierać w terenie jej przejawy. Sekcja związała swą działalność z Muzeum Tatrzańskim, a Bronisław Piłsudski wszedł do zarządu tej placówki. W przeciągu trzech lat poznał i uporządkował zgromadzoną kolekcję etnograficzną i wyznaczył kierunki jej rozwoju. Opracował nowoczesne, jak na ówczesne czasy, zasady organizacji działu ludoznawczego, zwrócił uwagę na konieczność włączenia w orbitę zainteresowań muzeum regionu Spisza i Orawy, zainicjował wydawanie przez Muzeum Tatrzańskie „Rocznika Podhalańskiego” – czasopisma naukowego wydawanego również współcześnie, gromadząc materiały do jego pierwszego numeru.
W powiększaniu muzealnej kolekcji z zakresu kultury ludowej uczestniczył osobiście, ale pasją ludoznawczą i kolekcjonerską zarażał również innych. W efekcie jego pracy terenowej oraz zainicjowanych przez niego działań, w przeciągu trzech lat, zbiory ludoznawcze Muzeum Tatrzańskiego powiększyły się o 252 okazów z terenu Podhala, Spisza i Orawy. Stanowiło to 40% dotychczasowych zasobów etnograficznych zakopiańskiej placówki.
Wybuch I wojny światowej zmusił Bronisława Piłsudskiego do opuszczenia Polski. Do Zakopanego i do ojczyzny już nigdy nie powrócił. Zmarł śmiercią samobójczą 17 maja 1918 roku w Paryżu, rzucając się z mostu do Sekwany. Pochowany został na cmentarzu w Montmorency.
Dorobek naukowo-badawczy Bronisława Piłsudskiego cieszy się dzisiaj ogromnym uznaniem. Do tej pory zorganizowano cztery międzynarodowe sesje naukowe, od 1981 roku działa Międzynarodowy Komitet dla Ocalenia i Oceny Spuścizny Naukowej Bronisława Piłsudskiego. W 1997 roku w Jużnosachalińsku utworzono Instytut Naukowego Dziedzictwa Bronisława Piłsudskiego, a od 1998 roku ukazują się dzieła zebrane Bronisława Piłsudskiego (The Collected Works of Bronisław Piłsudski) pod redakcją naukową prof. Alfreda F. Majewicza. Okazy kultury materialnej badanych przez Bronisława Piłsudskiego ludów znajdują się w muzeach, głównie w Jużnosachalińsku, Władywostoku, Petersburgu. Duża ich część jest rozproszona po całym świecie. W Muzeum Tatrzańskim w Zakopanem znajduje się interesujący zbiór przedmiotów zebranych przez etnografa na Podtatrzu.
Postać Bronisława Piłsudskiego została upamiętniona pomnikami na Sachalinie w Rosji i na Hokkaido w Japonii, tablicą pamiątkową w gmachu Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie, a także symboliczną mogiłą na Pęksowym Brzyzku – Cmentarzu Zasłużonych w Zakopanem. W 2018 roku jego pomnik stanął przed Muzeum Miejskim w Żorach.
O osiągnięciach naukowych Bronisława Piłsudskiego uczą się dzieci w Japonii. W Polsce jest wciąż mało znany.
