Klub Czytelniczy w Opolance
Idea cyklu
Klub Czytelniczy w Opolance to cykliczne spotkania wokół tekstu – reprezentującego nie tylko literaturę piękną, ale i użytkową. Interesuje nas zarówno piśmiennictwo wprost dotyczące Tatr i Podtatrza (zwłaszcza tu powstałe), jak i naświetlające konteksty potrzebne dla lepszego rozumienia naszego regionu.
Zapraszamy do Muzeum Kornela Makuszyńskiego, literackiej filii Muzeum Tatrzańskiego!
Najbliższe spotkania
18 VI 2026, Emma. Opowieść o Emilii z Bażeńskich Makuszyńskiej w stulecie śmierci
Serdecznie zapraszamy na spotkanie ,,Emma. Opowieść o Emilii z Bażeńskich Makuszyńskiej w stulecie śmierci”, które odbędzie się 18 czerwca (czwartek) o godzinie 18:00 w Muzeum Kornela Makuszyńskiego, ul. Tetmajera 15.
14 czerwca 1926 roku zmarła Emilia z Bażeńskich Makuszyńska, pierwsza żona pisarza. Muza lwowskiej bohemy, radosna i towarzyska, zwana pieszczotliwie Emmą lub Emą. Spędziła z Kornelem Makuszyńskim niemal 18 lat, formacyjnych dla jego twórczości. Dlaczego wspominana jest tak rzadko? Co o niej wiemy? Jakie pamiątki po niej posiada Muzeum Tatrzańskie? Oprócz odpowiedzi na te pytania zaprosimy Państwa także na wirtualny spacer po jej rodzinnym majątku Burbiszki na Żmudzi.
Prowadzenie: dr Kinga Nędza-Sikoniowska
Zaproszenie: https://muzeumtatrzanskie.pl/emma-opowiesc-o-emilii-z-bazenskich-makuszynskiej-w-stulecie-smierci-18-czerwca/
21 VII 2026, „Mauzoleum Jana Kasprowicza na Harendzie” – wykład dra hab. Zbigniewa Moździerza
Jan Kasprowicz (1860–1926) pogrzeby miał dwa. Początkowo pochowany został w grobowcu Dłuskich na cmentarzu na Pęksowym Brzyzku. 1 sierpnia 1933 roku ciało Poety wróciło na Harendę i spoczęło we wzniesionym siłami społeczeństwa i państwa mauzoleum, zaprojektowanym przez Karola Stryjeńskiego. Zarówno architektura jak i wyposażenie tego obiektu należą do szczytowych osiągnięć polskiego art déco.
Zapraszamy na spotkanie wokół historii i architektury tego nietypowego dla Podhala zabytku! Wykład wygłosi historyk architektury Podtatrza dr hab. Zbigniew Moździerz (Muzeum Tatrzańskie).
21 lipca (wtorek), godz. 18.00
Spotkanie towarzyszące wystawie „Jan Kasprowicz. W ogniska. Impresje biograficzne” (2 V – 10 X 2026), https://muzeumtatrzanskie.pl/jan-kasprowicz-w-ogniska-impresje-biograficzne/
9 VII 2026, „Antoni Słonimski i zakopiańskie (ko)relacje” – wykład dr Magdaleny Lachman
Z okazji przypadającej 4 lipca 50. rocznicy śmierci Antoniego Słonimskiego zapraszamy na wykład dr Magdaleny Lachman, która przybliży nam zakopiańskie i tatrzańskie wątki z życia i twórczości tego wybitnego pisarza, poety, tłumacza, krytyka literackiego i publicysty, jednej z barwniejszych figur polskiej kultury XX wieku.
Antoni Słonimski uchodzi za pisarza na wskroś warszawskiego. Sam też się tak określał. Jednak regularne wizyty w Zakopanem w dwudziestoleciu międzywojennym także naznaczyły jego biografię. Warto pokazać, jaki ślad pobyty w Tatrach pozostawiły w twórczości niezrównanego mistrza humoru, polemik i ciętych ripost, który znakiem rozpoznawczym swojego dorobku uczynił umiejętne wyostrzanie absurdów życia codziennego i publicznego. Podczas prelekcji będzie mowa m.in. o tym, jaki pożytek autor Kronik tygodniowych czerpał z góralskich opowieści; jak udało mu się skutecznie zignorować Witkacego paradującego po Krupówkach w piżamie; dlaczego w latach 30. XX wieku czuł nieprzepartą potrzebę włączenia się do pasjonującej dyskusji, czy kolejka na Kasprowy powinna powstać; co wynika z tego, że w sierpniu 1939 roku nie tylko wiatr hula, ale i radio wyje pod Giewontem; czy to prawda, że Kornel Makuszyński przyjeżdżał do Zakopanego z parcianą walizeczką pociągiem trzeciej klasy; jak zakończyła się bytność Antoniego (Słonimskiego), Stanisława Ignacego (Witkiewicza) i Gucia (Zamoyskiego) w zakopiańskim bioskopie, czyli dawnym kinie. Będzie również miejsce, by pospekulować, jakie dzieła Antoni Słonimski stworzył na Podhalu; czy to tu oświadczył się Janinie Konarskiej, przyszłej żonie; jakie lokale upodobał sobie na grę w brydża; o jakim obliczu polskiego kurortu marzył w latach powojennych. Ponadto uwaga nakierowana zostanie także na to, w jakich zakopiańskich drukach można znaleźć teksty pisarza lub wzmianki o nim oraz jakim punktem odniesienia były dla niego tatrzańskie doświadczenia podczas odległych podróży czy nie zawsze dobrowolnej tułaczki po świecie.
Serdecznie zapraszamy!
9 lipca (czwartek), godz. 18.00
dr Magdalena Lachman – pracuje w Zakładzie Literatury Polskiej XX i XXI wieku w Instytucie Filologii Polskiej i Logopedii UŁ. Jest autorką książek: Gry z „tandetą” w literaturze polskiej po 1989 roku (2004), Jak (nie) być pisarzem. Literatura we współczesnej przestrzeni komunikacyjnej (2019), a także redaktorką (razem z Pawłem Politem) pracy (Dy)fuzje. Związki literatury i sztuki po 1945 roku (2019). Zajmuje się m.in. wpływem kultury masowej na sztukę i życie artystyczne, szeroko pojętą komunikacją literacką, rolami i wizerunkami pisarskimi, także relacjami zachodzącymi między literaturą a innymi aktywnościami kulturowymi (m.in. turystyką). W 2025 roku była współkuratorką projektu Pro-rok Słonimskiego (https://powszechny.pl/pl/teatr/spektakle/prorok-slonimskiego/) realizowanego w Teatrze Powszechnym w Łodzi z okazji Roku Antoniego Słonimskiego (cykl spotkań popularyzował twórczość autora Kronik tygodniowych poprzez czytanie i komentowanie jego utworów).
„Ilustrator. Przygody ojca Koziołka Matołka tylko dla dorosłych”
Spotkanie wokół biografii polskiego prekursora komiksu Mariana Walentynowicza, która wyszła spod pióra Marka Górlikowskiego.
Szczegóły wkrótce!
Piękna pani. Biografia Marii z Koplewskich Piłsudskiej. Spotkanie z Mariuszem Kolmasiakiem
Zapraszamy na spotkanie z Mariuszem Kolmasiakiem, autorem biografii Marii z Koplewskich Piłsudskiej – działaczki niepodległościowej i pierwszej żony Józefa Piłsudskiego. Przypomnimy historię tej nietuzinkowej kobiety oraz jej związki z Zakopanem.
Szczegóły wkrótce!
Dotychczas odbyły się
14 V 2026, Prelekcja „Koninianka Zofia Urbanowska i Tatry”
Pisarka Zofia Urbanowska (1849–1939) przyjeżdżała corocznie do Zakopanego na wielomiesięczne pobyty (w latach 1881–1894). Dzięki znajomościom jej rodziny Sikorskich (nestor Józef Sikorski, muzykolog, rektor i wydawca) poznała szereg znakomitych osób z ówczesnej elity Zakopanego i zyskała wiedzę o Tatrach i Podhalu. Efektem tego były reportaże w warszawskiej prasie, kontakty z Oskarem Kolbergiem i powieść „Róża bez kolców”, osnuta na motywach tatrzańskich.
Na podstawie zachowanych materiałów dokumentujących przyjazdy do Zakopanego, korespondencji O. Kolberga, J. Sikorskiego, St. Witkiewicza, artykułów do prasy oraz powieści zaproszeni prelegenci przedstawili zebranym udział konińskiej pisarki w upowszechnianiu piękna Tatr oraz wiedzy o Zakopanem i jego mieszkańcach.
Prowadzenie: Wanda i Michał Gruszczyńscy (PTTK Konin)
Spotkanie odbyło się w sali audytoryjnej Muzeum Palace, oddziału MT
Zaproszenie na spotkanie: https://muzeumtatrzanskie.pl/koninianka-zofia-urbanowska-i-tatry-14-maja/
7 V 2026, Spotkanie z Janem Skłodowskim „Spod Tatr nad Adriatyk. Henryk Sienkiewicz i inni zakopiańscy pisarze w Abacji i Lovranie przed I wojną światową”
Podczas spotkania z Janem Skłodowskim zaprosiliśmy naszych gości na adriatyckie wybrzeże półwyspu Istria należącego dziś w znacznej części do Chorwacji. W tamtejszych eleganckich kurortach o niepowtarzalnym uroku nadmorskich krajobrazów, m. in. Opatiji (ówczesnej Abacji) i Lovranie, znajdziemy ślady pobytu sławnych pisarzy związanych z Zakopanem i Podhalem – m.in. Henryka Sienkiewicza, ale również Stanisława Witkiewicza i Witkacego, Stefana Żeromskiego, Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Władysława Orkana. Przybywali tam dla poratowania zdrowia, ale też wiedzeni artystyczną wrażliwością i umiłowaniem „malowniczych” podróży sprzyjających silnym impulsom twórczym, wreszcie dla znalezienia bezpiecznego, poza zasięgiem zaborców azylu sprzyjającego snuciu i realizacji wizji niepodległościowych.
Dr Jan Skłodowski – historyk, pisarz, podróżnik, fotografik. Autor albumu „Abacja i Lovrana – perły Adriatyku. Sławni Polacy na Riwierze Opatijskiej” (Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2025).
Zaproszenie na wydarzenie: https://muzeumtatrzanskie.pl/spotkanie-z-janem-sklodowskim-spod-tatr-nad-adriatyk-henryk-sienkiewicz-i-inni-zakopianscy-pisarze-w-abacji-i-lovranie-przed-i-wojna-swiatowa/
10 XII 2025, Spotkanie z Antoniną Tosiek wokół książki „Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet”
W latach 1933–1995 w konkursach pamiętnikarskich dla mieszkańców wsi mogło wziąć udział nawet dziewięćdziesiąt tysięcy kobiet. To Nowy Sącz albo pół Olsztyna pamiętnikarek.
Julianna spisywała swój pamiętnik w latach trzydziestych – nocami, w tajemnicy przed mężem. Danka w latach sześćdziesiątych – rankiem, czekając, aż rozpali się w piecu. Teresa w roku 1983 – w PKS-ie wiozącym ją do pracy w pobliskiej masarni. Janka jako nastolatka marzyła o studiach polonistycznych, ale bardziej potrzebna była w gospodarstwie. Została więc pamiętnikarką.
Dla wielu bohaterek tej książki spisywanie wspomnień było aktem uznania, że ich historia zasługuje na uwagę. Po raz pierwszy miały okazję przyjrzeć się osobistym doświadczeniom i nadać im znaczenie wykraczające poza sferę prywatną. Opowiadały własnymi słowami o przemocy, biedzie czy wstydzie i w ten sposób sprzeciwiały się dominującym normom społecznym i kulturowym.
Antonina Tosiek sięgnęła po setki oryginalnych rękopisów i maszynopisów nadesłanych na konkursy, a także po dane statystyczne i opracowania naukowe. Łącząc wnikliwą analizę z wrażliwością, stworzyła obraz przemian polskiej wsi w XX wieku. Obraz realistyczny i głęboko poruszający. Jak napisała autorka: „Nie istnieje jeden, uniwersalny, modelowy życiorys „chłopki” czy „rolniczki”. Popularne w kulturze obrazy polskiej wsi to raczej hologramy naszego zbiorowego wyobrażenia o ludowości – opartego na uprzedzeniach i stereotypach – niż jej faktyczna reprezentacja. Książka ta upomina się o wielość i złożoność doświadczeń wiejskich kobiet”.
* * *
Antonina Tosiek (ur. 1996) – jest badaczką dwudziestowiecznej diarystyki ludowej, poetką i krytyczką literacką. Doktorantka Szkoły Doktorskiej Nauk o Języku i Literaturze UAM w Poznaniu. Laureatka Studenckiego Nobla w kategorii literatura i dziennikarstwo. Członkini redakcji naukowej kwartalnika „Czas Kultury”. Autorka książki Przepraszam za brzydkie pismo oraz tomów poetyckich storytelling i żertwy – za tę drugą otrzymała Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej oraz Nagrodę Literacką miasta stołecznego Warszawy.
Prowadzący: Maciej Krupa
* * *
Wydarzenie gościnne z cyklu „Czarne na Białym”
Organizatorzy:
Urząd Miasta Zakopane, Wydawnictwo Czarne, Muzeum Tatrzańskie oraz Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”.
Wydarzenie jest współfinansowane ze środków Urzędu Miasta Zakopanego.
* * *
Zapis spotkania dostępny jest pod adresem: https://youtu.be/EoaHnz0AxcY?si=cWM3BOVuaIFAOhFn
Fotorelacja z wydarzenia: https://muzeumtatrzanskie.pl/relacja-ze-spotkania-z-antonina-tosiek/
28 XI 2025, „Władysław Orkan: Listy”. Spotkanie z Grzegorzem Brodackim
150 lat temu – 27 listopada 1875 roku – w Porębie Wielkiej (ziemia limanowska), w chłopskiej rodzinie urodził się Władysław Orkan, pisarz i publicysta podhalański i gorczański. W swojej twórczości opiewał góralską kulturę i tutejszą przyrodę, podejmował tematy społeczne, popularyzował twórczość pisarzy ukraińskich. W tym roku obchodzimy również 95. rocznicę jego śmierci – zmarł w Krakowie 14 maja 1930 roku, pochowany jest na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.
Z tej okazji 28 listopada 2025 (piątek) w Muzeum Kornela Makuszyńskiego, naszej literackiej filii, odbyło się spotkanie poświęcone publikacji „Władysław Orkan: Listy”. Nasz gość, dr Grzegorz Brodacki przybliżył nam postać pisarza. Szczególną uwagę prelegent poświęcił związkom rodzinnym literata i jego przyjaźniom.
Usłyszeliśmy też historię pracy nad wydaniem kolejnych tomów korespondencji Orkana, którą od wielu lat kontynuuje dr Brodacki. Listy pisarza z lat 1891–1910 wydane zostały w dwóch tomach w roku 2012; za okres 1911 – lipiec 1914 w roku 2019. Właśnie ukazał się w druku tom czwarty, obejmujący okres od sierpnia 1914 do 1924 roku.
Sprzedaż IV tomu rozpocznie się 4 grudnia 2025, w czasie spotkania zorganizowanego w Gminnej Bibliotece i Ośrodku Kultury w Niedźwiedziu (godz. 16.00). W imieniu autora zapraszamy i na to spotkanie.
Doktorowi Grzegorzowi Brodackiemu gratulujemy dotychczasowych dokonań oraz trzymamy kciuki za ostatni planowany tom, obejmujący korespondencję Orkana z lat 1925 – 1930.
17 X 2025, „Kijów, miasto Makuszyńskiego”. Wykład profesora Andrzeja Romanowskiego
Czy wiecie, że nie tylko o Zakopanem, ale również o Kijowie pisał Makuszyński, że chodzi się tam zawsze pod górę? Co łączy pisarza z owym grodem położonym „na siedmiu wzgórzach”?
Związki Kornela Makuszyńskiego z Kijowem przybliżył nam prof. dr hab. Andrzej Romanowski, wybitny literaturoznawca, publicysta i nauczyciel akademicki, wieloletni kierownik Katedry Kultury Literackiej Pogranicza na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 2003 roku pełniący funkcję redaktora naczelnego Polskiego Słownika Biograficznego.
11 VII 2025, Zgiełk serca. Opowieść o Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Spotkanie z Małgorzatą Czyńską
11 lipca na zakopiańskim placu Niepodległości spotkaliśmy się z Małgorzatą Czyńską, autorką nowo wydanej książki Zgiełk serca. Opowieść o Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Porozmawialiśmy o poezji, która do dziś cieszy się popularnością wśród czytelników – oraz o biografii poetki, w której swoją rolę odegrało i Zakopane. Spotkanie poprowadziła Kinga Nędza-Sikoniowska (Muzeum Tatrzańskie).
Wydarzenie odbyło się w ramach Zakopiańskiego Festiwalu Literackiego.
Fotorelacja z wydarzenia:
https://literackifestiwal.zakopane.eu/aktualno%C5%9Bci/795-zgie%C5%82k-serca-opowie%C5%9B%C4%87-o-marii-pawlikowskiej-jasnorzewskiej.html
17 V 2025, To Koziołek, czy kozica? W tym tkwi jakaś tajemnica!
W muzealną noc przyjrzeliśmy się wspólnie skomplikowanemu drzewu genealogicznemu ulubionego bohatera dziecięcych opowieści, szukając wśród tatrzańskich kozic kuzynki Koziołka Matołka, a między wersami komiksu śladów tajemniczych struktur rządzących popkulturą! Spotkanie poprowadziła Kinga Nędza-Sikoniowska.
Wydarzenie odbyło się w ramach Nocy Muzeów w Muzeum Tatrzańskim 2025 „W poszukiwaniu kozic”.
LinkI: https://muzeumtatrzanskie.pl/noc-muzeow-17-maja-2025/
13 III 2025, Spotkanie wokół publikacji Dobre praktyki w digitalizacji zbiorów zoologicznych
Rozmowa wokół publikacji Dobre praktyki w digitalizacji zbiorów zoologicznych. Wybrane zagadnienia, red. Dariusz Iwan, Marcin Warchałowski, Warszawa – Zakopane 2024. Zachęcamy do zapoznania się z nią pod linkiem: https://muzeumtatrzanskie.pl/pdfy/dobre-praktyki.pdf
Oprócz dyskusji o zawartych w tym istotnym wydaniu zagadnieniach obejrzeliśmy i omówiliśmy film Bartka Solika Archiwum życia (2024). Film dostępny jest tutaj: https://www.youtube.com/watch?v=g6vM1H3d_p8
Spotkanie z drem Marcinem Warchałowskim poprowadził Sławomir Szostak. Link do informacji o wydarzeniu: https://muzeumtatrzanskie.pl/spotkanie-wokol-publikacji-dobre-praktyki-w-digitalizacji-zbiorow-zoologicznych/
13 II 2025, Wieczór wspominkowo-poetycki poświęcony Tomaszowi Gluzińskiemu
13 lutego odbył się wieczór wspominkowo-poetycki poświęcony Tomaszowi Gluzińskiemu (1924-1986) – lwowiakowi i zakopiańczykowi, żołnierzowi AK, trenerowi narciarstwa alpejskiego, ale przede wszystkim poecie. Tę ważną nie tylko dla naszego regionu postać przypomniał publicysta Maciej Krupa. Wiersze poety usłyszeliśmy w interpretacji Grażyny Syrzistie (Towarzystwo Miłośników Teatru im. Heleny Modrzejewskiej).
Zapis spotkania można obejrzeć na stronie Kultura Podhala: https://kulturapodhala.pl/tomasz-gluzinski-poeta-na-nowo-przeczytany/
8 I 2025, „Cudnej mimozie – wstrętna pokrzywa”. Listy Kornela Makuszyńskiego do żony i teściów
W urodziny Kornela Makuszyńskiego odbyło się spotkanie promujące długo oczekiwane wydanie listów pisarza do żony Janiny i teściów – Zofii i Antoniego Gluzińskich. Oryginały tej ciekawej i skrzącej się humorem korespondencji chroni archiwum Muzeum Tatrzańskiego.
Z autorką publikacji dr Justyną Staroń (Instytut Pamięci Narodowej) rozmawiała dr Kinga Nędza-Sikoniowska (Muzeum Tatrzańskie).
Zapis spotkania: https://vimeo.com/1044788449
7 XI 2024, Piórka z gór. Spotkanie z okazji 120-lecia urodzin Jana Sztaudyngera
„Tak przezwyciężam cię, halny wichrze,
Że myślę sobie rzeczy najcichsze”.
(Jan Sztaudynger, Walka z wiatrem)
W roku 2024 obchodzimy 120. urodziny poety i fraszkopisarza Jana Izydora Sztaudyngera. Z tej okazji zaprosiliśmy Państwa do Klubu Czytelniczego w Opolance na spotkanie z jego radosną twórczością!
Którędy wiodły zakopiańskie ścieżki poety? Jak odmalowywał on w swoich fraszkach Tatry i Zakopane, górali i przyjezdnych?
Rozmowę z publicznością o związkach fraszkopisarza z Zakopanem poprowadziła Dorota Sztaudynger (Stowarzyszenia „Fraszka” im. Jana Sztaudyngera) oraz Kinga Nędza-Sikoniowska (Muzeum Tatrzańskie).
Link do wydarzenia: https://muzeumtatrzanskie.pl/piorka-z-gor-spotkanie-z-okazji-120-lecia-urodzin-jana-sztaudyngera-7-listopada/
31 VIII 2024, Góry – architektura – rekreacja. Spotkanie z Anną Syską
Na zakończenie wakacji zaprosiliśmy Państwa na opowieść o górskiej architekturze wypoczynkowej – nie tylko tej tatrzańskiej!
W Klubie Czytelniczym w Opolance gościliśmy Annę Syskę, badaczkę śląskiej architektury XX wieku, miłośniczkę żelbetu i architektury sportowej, pracującą na stanowisku Miejskiego Konserwatora Zabytków w Tychach. Przypomnieliśmy wypoczynkowy numer „Rekreacja” czasopisma „Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni” 1 [84] 2024, w którym znajduje się tekst prelegentki „Nowoczesny człowiek jest silny i wysportowany”.
Z omawianym tekstem można było zapoznać się osobiście w willi Opolanka oraz na stronie:
https://www.autoportret.pl/numery/rekreacja-pl/
Link do wydarzenia:
muzeumtatrzanskie.pl/gory-architektura-rekreacja-spotkanie-z-anna-syska-31-sierpnia/
5 VII 2024, Spotkanie wokół poematu Kornela Makuszyńskiego Pieśń o Ojczyźnie w stulecie jego publikacji
W ramach Zakopiańskiego Festiwalu Literackiego, w pierwszy festiwalowy dzień, w filii Muzeum Tatrzańskiego w willi Opolanka odbyło się spotkanie wokół stulecia wydania poematu „Pieśń o Ojczyźnie” Kornela Makuszyńskiego, które poprowadziła Kinga Nędza-Sikoniowska. Przypomnieliśmy ten mniej znany utwór poety i towarzyszące mu od samego początku spory. Licznie zgromadzona publiczność miała okazję zapoznać się z ciekawymi zbiorami naszego muzeum, takimi jak list kardynała Stefana Wyszyńskiego, w którym prymas Polski przesyłał wdowie Janinie Gluzińskiej-Makuszyńskiej swoje homilie zawierające cytaty z „Pieśni o Ojczyźnie”.
W tym roku na Zakopiańskim Festiwalu Literackim zagościły wszystkie 3 literackie muzea Zakopanego: Harenda – Muzeum Jana Kasprowicza, zabytkowy dom Jana Sztaudyngera oraz właśnie Muzeum Kornela Makuszyńskiego – filia Muzeum Tatrzańskiego. Do zobaczenia za rok!
Link do wydarzenia:
https://muzeumtatrzanskie.pl/muzeum-tatrzanskie-na-zakopianskim-festiwalu-literackim-2/
13 VI 2024, Wracam tam, gdzie początek. Spotkanie z Natalią Wirmańską
13 czerwca spotkaliśmy się wokół tekstu Natalii Wirmańskiej „Wracam tam, gdzie początek” – eseju towarzyszącego projektowi „Dziatki/Dziadki”.
Prezentowana na poddaszu willi Opolanka wystawa czasowa to cykl obrazów olejnych, obrazów dźwiękowych (soundscape’ów), nagrań terenowych oraz obiektów pozostających w relacji z konkretnymi miejscami domu i obejścia dziadków artystów Natalii i Macieja Wirmańskich.
Z pełnym tekstem eseju, nadal nieopublikowanego, można było zapoznać się w naszej filii w godzinach jej otwarcia. Spotkanie poprzedziło oprowadzanie po wystawie.
Szczegóły: https://muzeumtatrzanskie.pl/dziatki-dziadki-natalia-wirmanska-maciej-wirmanski/ ;
https://muzeumtatrzanskie.pl/wracam-tam-gdzie-poczatek/ ;
https://muzeumtatrzanskie.pl/klub-czytelniczy-w-opolance-wracam-tam-gdzie-poczatek-spotkanie-z-natalia-wirmanska/
12 IV 2024, Kopkowicz niepoznany. Historia architekta i jego realizacje. Spotkanie z Natalią Skiepko
12 kwietnia 2024 odbyło się spotkanie z Natalią Skiepko „Kopkowicz niepoznany. Historia architekta i jego realizacje”. Miejsce wydarzenia było nieprzypadkowe, gdyż willa Opolanka, w której mieści się Muzeum Kornela Makuszyńskiego, jest budynkiem autorstwa braci Kopkowiczów.
Spotkaliśmy się wokół artykułu autorki “Ciesiołka i modernizm. Wokół architektury drewnianej Franciszka Kopkowicza” (2023) oraz dwóch monografii architekta: “Ciesiołka wiejska i małomiasteczkowa” (1948) oraz “Ciesielstwo polskie” (1958).
Biuro architektoniczno-budowlane inż. Franciszka Kopkowicza w okresie międzywojennym było najprężniej działającą jednostką projektową w Zakopanem. Wspólnie z bratem Leonem zaprojektowali przeszło 150 budynków. W początkowej fazie twórczości dominowały modernistyczne gmachy, później zaczęły powstawać finezyjne, drewniane wille i pensjonaty. Po latach praktyki i zdobywanego doświadczenia, to właśnie ciesielstwo okazało się najbliższe sercu Franciszka Kopkowicza. Opublikował dwie książki: Ciesiołka wiejska i małomiasteczkowa oraz Ciesielstwo polskie. Wydawnictwa te do dziś stanowią fundament wiedzy dla zawodu cieśli. Jednocześnie postać architekta pozostaje praktycznie nieznana. Kim był, skąd przybył, co po sobie pozostawił, co udało mu się osiągnąć? W oparciu o materiały źródłowe na spotkaniu przedstawiony zostanie wizerunek inżyniera, który sam o sobie pisał: „jako jedyny w owym czasie architekt z pełnym wykształceniem wywarłem decydujący wpływ na polepszenie wykonawstwa budowli w Zakopanem”.
Wykład wygłosiła Natalia Skiepko – konserwator zabytków, absolwentka kierunku ochrona dóbr kultury Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, w latach 2016–2021 miejski konserwator zabytków w Zakopanem. Od 1 grudnia 2022 roku kierownik Centrum Architektury Drewnianej Narodowego Instytutu Dziedzictwa.
Link do wydarzenia:
https://muzeumtatrzanskie.pl/kopkowicz-niepoznany-historia-architekta-i-jego-realizacje-12-kwietnia/
22 III 2024, Listy Bronisławy Giżyckiej i Bronisława Piłsudskiego. O pionierach badań etnograficznych na Podtatrzu
22 marca 2024 odbyło się spotkanie z dr Magdaleną Kwiecińską (Dział Etnograficzny Muzeum Tatrzańskiego), które poprowadził Jacek Zięba-Jasiński (przewodnik tatrzański, popularyzator wiedzy o regionie i aktor). Tego wieczoru odczytał on również fragmenty listów Giżyckiej i Piłsudskiego.
W czasie spotkania usłyszeliśmy o historii kolekcjonerstwa etnograficznego na Podtatrzu, wyłaniającego się z korespondencji dwóch zasłużonych dla naszego regionu osób. Jedną z nich jest etnograf o międzynarodowej sławie Bronisław Piłsudski, który po prowadzonych badaniach terenowych na Sachalinie, gdzie był zesłany, zainteresował się kulturą górali i zainicjował powstanie w 1911 roku Sekcji Ludoznawczej Towarzystwa Tatrzańskiego (połączonej z Muzeum Tatrzańskim w 1918). Drugą jest mniej znana – mimo zasług – Bronisława Giżycka, na barkach której spoczęła działalność Sekcji w czasie nieobecności Piłsudskiego w Zakopanem: działalność zarówno kolekcjonerska, jak i organizacyjna, badawcza i popularyzatorska. Oprócz przybliżenia owych pionierskich dla podtatrzańskiej etnografii postaci, usłyszeliśmy również o barwnych i fascynujących czasach, w których przyszło im funkcjonować.
Fotorelacja ze spotkania dostępna jest na stronie: https://muzeumtatrzanskie.pl/listy-gizyckiej-i-pilsudskiego/
Na stronie tej znajduje się również omawiany tekst dr Magdaleny Kwiecińskiej pt. Listy Bronisławy Giżyckiej i Bronisława Piłsudskiego w sprawie Sekcji Ludoznawczej Towarzystwa Tatrzańskiego, („Wierchy” 2023, za 2021, nr 87)
19 I 2024, Worochta – drugie Zakopane przedwojennej Polski. Z historii turystyki i narciarstwa w Karpatach Wschodnich – spotkanie z drem Janem Skłodowskim
19 stycznia 2024 gościliśmy w willi Opolanka dra Jana Skłodowskiego, który wygłosił wykład poświęcony perle przedwojennej turystyki, Worochcie.
Dzisiaj Worochta to miejscowość na terenie Ukrainy. Przed II wojną światową była jednym z najpopularniejszych uzdrowisk II Rzeczpospolitej, a jej popularność nie ustępowała popularności Zakopanego. Luksusowe pensjonaty, restauracje i dancingi ściągały turystów nawet z odległej Japonii. Turyści przybywali licznie, a ogólnopolska prasa chętnie komentowała ich poczynania. Wykład okraszony został materiałami archiwalnymi z bogatych zbiorów Autora.
Nagranie ze spotkania dostępne jest na stronie: https://www.youtube.com/watch?v=r68jqAGYwdA
Informacje o spotkaniu dostępne są na stronie: https://muzeumtatrzanskie.pl/worochta-drugie-zakopane/ oraz https://muzeumtatrzanskie.pl/wyklad-dra-jana-sklodowskiego-worochta-drugie-zakopane-przedwojennej-polski/
8 XII 2023, Wieczór pamięci Andrzeja Skupnia-Florka
8 grudnia 2023 w Muzeum Kornela Makuszyńskiego, filii Muzeum Tatrzańskiego, odbył się wieczór pamięci wybitnego poety ludowego Andrzeja Skupnia-Florka, który poprowadził Andrzej Skupień, zastępca dyrektora Muzeum Tatrzańskiego.
2 grudnia minęła 50. rocznica śmierci poety, gawędziarza i społecznika. Tego dnia w Opolance nie zabrakło wspomnień, anegdot, śpiewu i, co najważniejsze, poezji. Dziękujemy wszystkim uczestnikom za obecność oraz za kultywowanie pamięci o tym wyjątkowym podhalańskim twórcy. Na wielkie uznanie zasługują najmłodsi, którzy recytowali wybrane utwory poety.
Tego wieczoru w naszej filii odbyło się również uroczyste wręczenie nagród laureatom XXIV konkursu fotograficznego „Tatrzańska Jesień 2023”, organizowanego przez Tatrzańską Agencję Rozwoju, Promocji i Kultury. Laureatom gratulujemy!
Link do wydarzenia:
https://muzeumtatrzanskie.pl/wieczor-pamieci-andrzeja-skupnia-florka/
8 XI 2023, Góry – polityka – pamięć. Świat komunistyczny w relacjach członków Klubu Wysokogórskiego Kraków. Spotkanie z Michałem Kuryłowiczem
8 listopada 2023 odbyło się kolejne spotkanie Klubu Czytelniczego w Opolance. Tym razem zaprosiliśmy Państwa na spotkanie z doktorem Michałem Kuryłowiczem (Uniwersytet Jagielloński), który przybliżył nam efekty projektu badawczego „Góry – polityka – pamięć. Świat komunistyczny w relacjach członków Klubu Wysokogórskiego Kraków”.
Impuls do realizacji projektu wyszedł z rozmów z członkami Koła Taterników Seniorów, działających przy Klubie Wysokogórskim, wspominających okres intensywnej działalności wspinaczkowej przed 1989 rokiem oraz barwne wówczas życie klubowe. Ten bodziec wsparty został przez studia nad zgromadzonymi w bibliotece KW Kraków źródłami archiwalnymi. Nieoczekiwanym – i zarazem najsilniejszym – impulsem okazało się pokaźne archiwum domowe Janusza Baryły, które trafiło do Klubu wiosną 2022 roku. Projekt stanowi próbę wyodrębnienia komponentów pojęcia komunizm (jako systemu władzy, biurokratycznego porządku społecznego, struktury ekonomicznej) oraz ujawnienia sposobów percepcji różnych systemów komunistycznych na podstawie relacji członków Klubu Wysokogórskiego Kraków, realizujących swe cele górskie w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej oraz w państwach tzw. bloku wschodniego (Bułgaria, Czechosłowacja, Jugosławia, Kuba, Związek Radziecki) do 1991 roku.
Doświadczanie przejawów systemu komunistycznego w różnych krajach pozostawało dla członków KW Kraków elementem wtórnym względem realizacji głównego celu – górskiego. Obecnie, z perspektywy czasu i nabranego doświadczenia życiowego, staje się trzonem przekazywanych wspomnień. Stąd w realizacji badań zasadne jest wprowadzenie i określenie elementów składowych pojęcia “pamięć środowiskowa” oraz wskazanie jego relacji wobec pojęć: pamięć indywidualna, pamięć pokoleniowa.
W wyniku projektu, oprócz publikacji, powstała też strona internetowa, na której sukcesywnie udostępniane są kolejne materiały. Zachęcamy do czytania:
https://gory-polityka-pamiec.id.uj.edu.pl/
Link do wydarzenia:
https://muzeumtatrzanskie.pl/gory-polityka-pamiec/
3 X 2023, Belczenko – Szymborska. Polsko-ukraiński wieczór poetycki w willi Opolanka
To w Zakopanem 3 października 1996 roku Wisławę Szymborską „zaskoczyła wiadomość o Nagrodzie Nobla”. Choć wydarzenie to wywróciło życie poetki do góry nogami, otrzymując nawet miano „tragedii sztokholmskiej”, my świętujemy je z dumą! Z tej pięknej okazji spotkaliśmy się w literackiej filii Muzeum Tatrzańskiego na polsko-ukraińskim wieczorku poetyckim.
3 października 2023 gościliśmy kijowską poetkę Natalię Belczenko, która tłumaczy na język ukraiński twórczość polskiej noblistki. Porozmawialiśmy zarówno o spotkaniach pani Belczenko z poezją Szymborskiej, jak i o jej własnych wierszach.
Wieczór poprowadziła dr Kinga Nędza-Sikoniowska.
Link do wydarzenia:
https://muzeumtatrzanskie.pl/belczenko-szymborska-wieczor-poetycki-w-willi-opolanka/
30 IX 2023, Zakopane połowy XX wieku w świetle korespondencji Janusza Domaniewskiego – przyrodnika, muzealnika, literata
Kogo chciał zabić Janusz Domaniewski? Ochrona Tatr i ploteczki, kolekcje muzealne i brydż, narty i kwerendy!
30 października 2023 zainaugurowaliśmy w Muzeum Kornela Makuszyńskiego, literackiej filii Muzeum Tatrzańskiego nowy cykl spotkań – Klub Czytelniczy. O nowej publikacji „Memorabilia Zoologica” (Nowa Seria 8, 2023, Muzeum Tatrzańskie a ochrona przyrody. Korespondencja Janusza Domaniewskiego w latach 1921–1952) opowiadał prof. dr hab. Dariusz Iwan (kierownik Muzeum Zoologicznego w Warszawie) i dr Marcin Warchałowski (Dział Przyrodniczy Muzeum Tatrzańskiego). Spotkanie poprowadził Maciej Krupa.
Wydarzenie odbyło się w ramach obchodów Dnia Seniora.
Za transmisję online dziękujemy portalowi Kultura Podhala.
Link do wydarzenia:
https://muzeumtatrzanskie.pl/zakopane-polowy-xx-wieku-w-swietle-korespondencji-janusza-domaniewskiego-przyrodnika-muzealnika-literata/